3. Het recht als dans

Het recht als dans

Ons rechtssysteem is gebouwd rond oordelen en straffen. Emoties worden geweerd uit de rechtszaal, objectieve waarheidsvinding staat voorop. Het slachtoffer is daarmee lang niet altijd geholpen. Maar ook de dader komt met straf alleen vaak niet verder. Ontwerpster Dorota Gazy verbeeldde dit dilemma in haar videoproductie Court Dance. Zij liet jonge dansers onvoorbereid een rechtszaal betreden en vroeg hen een willekeurige rol uit te beelden op locatie. Justitie, het slachtoffer, slachtofferhulp en verdachte worden door de dansers tot leven gewekt en brengen zo menselijkheid terug in het strafproces.  

Wat voel je als je de rol van een verdachte aanneemt? Waar ga je staan, hoe ga je zitten, hoe recht zich een rug, hoe buigt een hoofd? Dorota Gazy vroeg het haar dansers. Wat voel je als je door een rechtszaal loopt en je stelt je voor dat je een slachtoffer bent? Het woordeloze antwoord snijdt door de ziel. Je ziet de krampachtigheid, het verdriet, de wanhoop. Niet alleen die van het slachtoffer, maar ook die van de verdachte. En die van Justitie zelf. Want hoe geef je in lichaamstaal uiting aan wat rechtvaardigheid is? Ga je op een tafel staan? Ja, even. Of, zoals de maakster stelt: ‘Het recht is met reden geformaliseerd. Rechters zitten nog steeds vaak op een verhoging.’ Maar de danser die Justitie speelt, stapt ook snel weer van de tafel af. Gaat naast het slachtoffer staan. En achter de verdachte.  

Court Dance laat het zien wat er gebeurt met mensen die in een rechtszaal worden gedwongen zich tot zichzelf en elkaar te verhouden. De verkramping, de afstand, het onvermogen, de behoefte aan empathie, aan gezien worden, vastgehouden misschien, en vergeven.  

Dat willen wij eigenlijk niet in ons rechtssysteem. Het slachtoffer mag dan inmiddels spreekrecht hebben, emoties horen in de rechtszaal niet thuis. In de rechtszaal wordt niet gedanst. ‘En dan?’ vraagt Gazy zich hardop af en ze laat haar dansers het antwoord verbeelden. ‘Waar gaat het nou eigenlijk over? Over justice of over justness?’  

De trailer van Court Dance is hier te zien: Bekijk de trailer op YouTube